Các nhà khảo cổ đã vừa mới phát hiện ra những bí mật ít được biết về “Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc,” đưa ra những thông tin mới về lịch sử của một trong những dự án kỹ thuật lớn nhất từng thực hiện. Một nhóm các nhà khoa học đang nghiên cứu một phần của cấu trúc phòng thủ này đã xác định một số khoảng trống lớn trên Vạn Lý Trường Thành. Họ tin rằng những khoảng trống này có thể chỉ ra rằng một số phần của công trình chưa bao giờ hoàn thiện, là một biểu hiện cho thấy cấu trúc này được xây dựng vội vàng trước mối đe dọa xâm lược từ quân đội Mông Cổ trong thời kỳ Trung Cổ. Đây là kết quả của một nghiên cứu được công bố trong Tạp chí Khảo cổ học Thực địa.
Thay vì là một bức tường duy nhất, Vạn Lý Trường Thành thực tế là một loạt các công sự phòng thủ trải dài hàng ngàn dặm trên khu vực ngày nay bao gồm miền bắc Trung Quốc và miền nam Mông Cổ. Các công trình phòng thủ này được xây dựng vào nhiều thời kỳ khác nhau trong suốt hai thiên niên kỷ.
Phần đầu tiên của công trình xuất hiện vào thế kỷ thứ 7 trước Công nguyên, nhưng chỉ đến thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, Tần Thủy Hoàng – vị hoàng đế đầu tiên của nước Trung Hoa thống nhất – đã nối các phần này lại với nhau thành một hệ thống duy nhất để chống lại các cuộc xâm lược từ phía bắc.
Xây dựng tiếp tục suốt thời kỳ nhà Minh, từ năm 1368-1644. Phần lớn và được bảo quản tốt nhất có niên đại từ thời kỳ này.
Các nghiên cứu gần đây tập trung vào các phần được xây dựng từ thời nhà Minh và nhà Hán (202 TCN–220 SCN). Tuy nhiên, phần gọi là “Vòng cung Mông Cổ” ít được biết đến và nhận được ít sự chú ý nhất. Phần này kéo dài khoảng 250 dặm theo hình vòng cung và chạy song song với biên giới Trung Quốc-Mông Cổ, qua các tỉnh Dornod và Sukhbaatar phía đông Mông Cổ. Được xây dựng vào khoảng giữa thế kỷ 11 và 13, Vòng cung Mông Cổ là một phần của hệ thống tường lớn hơn được gọi là “hệ thống tường thời trung cổ” (MWS). Hệ thống này bao gồm các bức tường đất và các công trình liên quan như chiến hào, pháo đài và tháp đèn hiệu.
MWS thuộc về triều đại Jin (1115–1234 sau Công nguyên) và được cho là đã được xây dựng trong thời kỳ này, nhưng việc này chưa được chứng minh một cách thuyết phục. MWS được mô tả là “một trong những hệ thống tường và hào dài bí ẩn nhất trong lịch sử Trung Quốc và Mông Cổ. Bất chấp quy mô và sự phức tạp của nó, vẫn chưa rõ chính xác nó được xây dựng khi nào, ai xây dựng và với mục đích gì. Thậm chí còn không rõ liệu toàn bộ mảng tường có được xây dựng cùng một lúc hay không. Có thể đó là sự kết hợp của nhiều dự án khác nhau được thực hiện trong một khoảng thời gian dài.”
Mục tiêu của nghiên cứu mới nhất là ghi chép một cách toàn diện và đưa ra phân tích sơ bộ về phần Vòng cung Mông Cổ, phần này thường được bỏ qua trong các diễn đàn học thuật vì nó nằm ở vùng sâu xa và ít được quan tâm. Các tác giả của nghiên cứu lưu ý: “Nếu được đề cập, phần này và các công trình liên quan không được công nhận hoặc được ghi lại không đầy đủ và không chính xác trong các tài liệu hiện có.”
Trong nghiên cứu của họ, nhóm nghiên cứu đã phân tích nhiều loại hình ảnh vệ tinh, tập bản đồ của Trung Quốc và bản đồ của Liên Xô liên quan đến MWS. Sử dụng dữ liệu này, họ đã tạo ra một bản đồ chi tiết hơn về Vòng cung Mông Cổ và các công trình liên quan. Vào tháng 7/2022, nhóm đã tiến hành khảo sát thực địa khu vực này, lần đầu tiên khám phá bức tường và các cấu trúc của nó trên mặt đất.
Những kết quả này được kết hợp với thông tin từ các nguồn chính để đưa ra diễn giải sơ bộ về thiết kế và các chức năng tiềm năng của Vòng cung Mông Cổ.
Một trong những phát hiện quan trọng là việc xác định khoảng trống lớn ở một số vị trí. Các quan sát cho thấy những khoảng trống này không do quy trình tự nhiên tạo ra – ngụ ý rằng từ đầu, một số phần của công trình có thể chưa được hoàn thành. Có thể rằng chúng quá rộng nên không được thiết kế để cho phép mọi người đi qua một cách có chủ ý. Các nhà nghiên cứu cho rằng những khoảng trống này có thể đã làm suy yếu chức năng hiệu quả của hệ thống tường.
Mặc dù lý do của những khoảng trống này vẫn chưa được xác định, nhưng các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết khả dĩ rằng Vòng cung Mông Cổ được xây dựng vội vàng trong những năm cuối của triều đại Jin nhằm phòng thủ trước quân xâm lược Mông Cổ. Kết quả là một số phần có thể chưa được hoàn thành.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng đã tìm thấy bằng chứng cho thấy mục tiêu chính của Vòng cung Mông Cổ – hoặc ít nhất một phần của nó – có thể không phải là để bảo vệ khỏi các xâm lược mà quan tâm nhiều hơn đến việc kiểm soát sự di chuyển của con người và gia súc. Các tác giả cho biết họ đang lên kế hoạch nghiên cứu trong tương lai để kiểm tra những giả thuyết này.
